Zamość – perła renesansu

Zamość – perła renesansu

Będąc na Lubelszczyźnie nie sposób nie zobaczyć perły renesansu, czyli Zamościa. Zamość jest miastem pełnym historycznych miejsc, styku wielu kultur, a także siedzibą dawnego wielkiego szlacheckiego rodu Zamoyskich. Stare Miasto, które zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO, posiada unikalny układ urbanistyczny, charakterystyczny dla renesansowych miast, realizujący koncepcję miasta idealnego.

Główne cechy, wyróżniające zamojskie Stare Miasto, to: zachowany od czasu powstania układ urbanistyczny, regularny Rynek Wielki o wymiarach 100 × 100 metrów z ratuszem i tzw kamienicami ormiańskimi, jak również fragmenty umocnień obronnych wraz z pochodzącymi z okresu zaboru rosyjskiego nadszańcami.

Pierwszy „Pan na Zamościu”, Jan Zamoyski, zlecił zaprojektowanie miasta architektowi Bernardo Morando, który sprawnie nawiązał do koncepcji antropomorficznych. Głową miał być pałac Zamoyskich, kręgosłupem ulica Grodzka, przecinająca Rynek Wielki ze wschodu na zachód w kierunku pałacu, zaś ramiona to ulice poprzeczne, z głównymi jakie stanowią położone na jednej linii ul Solna (na północ od Rynku Wielkiego) oraz ul B Moranda (na południe od Rynku). Przy tych ulicach wyznaczono również inne rynki: Rynek Solny i Rynek Wodny, uchodzące jako organy wewnętrzne miasta. Bastiony to z kolei ręce oraz nogi służące do obrony.

Układ ten przetrwał do czasów współczesnych w stanie praktycznie nie zmienionym i to on stanowi główną atrakcję dla odwiedzających licznie Zamość urbanistów i architektów, jest dowodem jak starano się zrealizować koncepcję miasta idealnego.

Niestety, rosyjski zaborca w 1866 roku wysadził większość umocnień obronnych, które wcześniej poważnie rozbudował i pozostał z nich jedynie bastion VII z fragmentem murów oraz dwa nadszańce, dające wyobrażenie o ówczesnych umocnieniach. W jednym z nadszańców władze rosyjskie utworzyły więzienie, w którym był osadzony Walerian Łukasiński (przy ul W Łukasińskiego).

W 1992 r zamojskie Stare Miasto, które stanowi przykład renesansowej zabudowy miejskiej, zostało wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Related Articles

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *