Kopalnia soli Wieliczka

Kopalnia soli Wieliczka

Zwiedzając Małopolskę, nie można pominąć zjawiskowego miejsca, jakim jest bez wątpienia kopalnia soli kamiennej Wieliczka. Usytuowana w miejscowości pod tą samą nazwą, nieopodal Krakowa, jest jednym z najcenniejszych skarbów polskiej kultury przemysłowej. Unikatowa podziemna infrastruktura i wielowiekowa tradycja, przyciąga każdego roku całą rzeszę turystów z całego świata.

W 1976 roku kopalnia wpisana została do krajowego rejestru zabytków, zaś dwa lata później w 1978 roku wpisana przez UNESCO na pierwszą Listę światowego dziedzictwa. W 1989 roku Kopalnia Soli „Wieliczka” poszerzyła Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego, z której z kolei została skreślona w 1998 roku. Od 1994, to również pomnik historii Polski. 30 czerwca 1996 roku zaprzestano całkowicie eksploatacji złoża soli. Kopalnia soli Wieliczka w 2007 r w plebiscycie „Rzeczpospolitej” została uznana za jeden z siedmiu cudów Polski, zdobywając największą liczbę głosów.

Kopalnię odwiedziło w 2006 roku 1 065 857 gości, z tego 58% odwiedzających stanowili obcokrajowcy. Spośród nich najwięcej do kopalni przyjechało Brytyjczyków – ponad 57 tysięcy, a także Niemców – ponad 50 tysięcy.

Wielicka kopalnia usytuowana jest w zachodniej części podkarpackich złóż solnych, których wiek szacowany jest na około 15 milionów lat. Złoże soli powstało w okresie mioceńskim, wieku badeńskim, w trakcie zaniku Morza Mioceńskiego, które stało się morzem zamkniętym o wysokim stopniu zasolenia.

Gorący klimat i stale obniżające się dno (efekt powstawania Karpat) stworzyły warunki sprzyjające sedymentacji. W pierwszej kolejności zaczęły osadzać się węglany następnie siarczany, zaś na końcu sole kamienne, przy czym w południowej części akwenu doszło do uformowania się złoża bryłowego (zubrowego), natomiast w północnej i środkowej jego części powstało złoże pokładowe (warstwowe). Czas trwania procesu sedymentacji określany jest na 15-20 tysięcy lat, po nim nastąpił proces wypełniania zbiornika warstwami ilastymi oraz mułowymi. W trakcie ostatnich ruchów górotwórczych Karpat nastąpiło nasunięcie się złoża bryłowego na pokładowe. Wielickie złoże solne ma około 10 km długości, 600-1500 m szerokości i od kilku do około 400 m miąższości.

Początki pozyskiwania soli na terenie Wieliczki wiążą się z eksploatacją „źródeł solnych”, a więc samoistnych na tym obszarze wypływów solanki. Roztwór gromadzono i oczyszczano, aby następnie poddać go warzeniu (gotowaniu). Początki eksploatacji sięgają epoki środkowego neolitu (3 tys lat p.n.e), a dokumentują to liczne znaleziska archeologiczne, prowadzone po II w św Większość tych odkryć to zasługa pracowników naukowych Muzeum Żup Krakowskich. Odkryli oni między innymi prehistoryczne instalacje służące do ewaporacji (odparowywania) solanki. Na wielkich paleniskach ustawiano kilka, a potem kilkanaście naczyń glinianych o wydłużonym kształcie, które zawierały roztwór naturalnie nasycony. Proces podgrzewania pozwalał osiągnąć najpierw gęsty roztwór, z czasem natomiast zestaloną masę o dużej zawartości soli jadalnej (NaCl).

Eksploatacja źródeł solankowych trwała 3-4 tysiąclecia, aż do momentu ustania naturalnych, obfitych wypływów. Wówczas to, na przełomie XII i XIII n.e, rozpoczęto drążenie głębszych studni, które pozwalały na wydobywanie potrzebnej warzelniom solanki. Pierwszy szyb umożliwiający pozyskiwanie soli kamiennej zgłębiono w pobliskiej Bochni. Niebawem również Wieliczka stała się miejscem, gdzie natrafiono na płytko zalegające złoża soli. Wkrótce studnie zamieniły się w szyby, a więc drogi pionowej komunikacji z biegnącymi poziomo chodnikami i wyrobiskami. Tak zatem powstała kopalnia.

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *